Na današnji dan – 23. jun

Datum:

Share post:

Danas je petak, 23. jun, 174. dan 2023. Do kraja godine ima 191 dan.

1501. – Portugalski moreplovac Pedro Kabral vratio se u otadžbinu sa putovanja, tokom kojeg je Brazil proglasio posjedom Portugalije.

1611. – Engleskog istraživača Henrija Hadsona, koji je prvi ispitao istočne obale Grenlanda i rijeku Hadson, pobunjena posada njegovog broda “Diskaveri”, s osmoricom pristalica, ostavila u Hadsonovom zalivu, gdje su potom svi umrli od gladi i zime. Tokom četiri putovanja istraživao je Sjeverni ledeni okean, pokušavajući da otkrije morski put iz Evrope u Aziju preko Arktika, pri čemu je otkrio i Hadsonovo more i Hadsonov moreuz.

1668. – Rođen italijanski filozof, istoričar i teoretičar prava Đovani Batista Viko, ili Đanbatista, osnivač filozofije istorije i preteča moderne estetike. Na univerzitetu u rodnom Napulju 1697. je postao profesor retorike. Prije toga je desetak godina izučavao Platona i Kornelija Tacita, svoje omiljene pisce, jer je, prema njegovim riječima, prvi “opisivao idealnog čovjeka, a drugi čovjeka kakav jeste”. Napuljski kralj Karlo Treći ga je 1735. imenovao za kraljevskog istoriografa. Smatrao je da se pravo rađa iz svijesti čovječanstva i učestvuje u promjenama čovjekovog duha /mišljenja/, pa razlog promjena treba tražiti u opštoj istoriji čovjekovog razvitka. Tvrdio je da je površni osjećaj pravde nagonski i da se izražava u religijskim oblicima, da u kasnijem razvoju čovjek postaje sposoban za apstraktno mišljenje i tek potom za filozofska načela prava. U skladu s tim dijelio je rimsko pravo na božansku, herojsku i ljudsku fazu, a istoriju je – prema “Zakonu istorijskih ciklusa” – posmatrao kao kružni tok i smjenu tih triju faza. To shvatanje je podloga njegove filozofije istorije, koju je utemeljio kao posebnu naučnu disciplinu, identifikujući je sa sviješću čovječanstva o svojim djelima: istoriju stvara čovjek, izvan svijeta prirode. Pjesništvo je izdvojio kao autonomsnu emanaciju duha, a i sam je pisao stihove na latinskom i italijanskom. Nasuprot kartezijanskom primatu razuma, stvorio je teoriju o trima glavnim fazama duha: osjećajnoj, fantazijskoj i razumskoj, pri čemu umjetnost nastaje na drugom stepenu, a filozofija je izraz čistog uma. Djela: “Principi nove nauke o zajedničkoj prirodi nacija”, “Univerzalno pravo”, “Autobiografija”.

1785. – Turska vojska skadarskog vezira Mahmud paše Bušatlije prodrla u Cetinje, gdje paša nije poštedio ni manastir koji je krajem 15. vijeka sagradio Ivan Crnojević, prema predanju njegov predak /Bušatlije su poturčenjaci/. Manastir u kojem je bila prva štamparija Južnih Slovena, 1786. obnovio je vladika Petar Prvi Petrović NJegoš. U njoj su od 1493. štampane ćirilične knjige, uključujući “Oktoih prvoglasnik”.

1848. – Zbog dekreta o ukidanju “narodnih radionica” – otvorenih pod pritiskom radničkih demonstracija u februaru 1848, u kojima se zaposlilo 150.000 nezaposlenih – u Parizu je izbio ustanak radnika, koji je poslije tri dana ugušio general Luj Kavenjak i naredio strijeljanje 11.000 radnika.

1862. – Turska artiljerija sa Kalemegdana bombardovala beogradsku varoš, poslije čega su dobrovoljci iz Srbije i drugih srpskih krajeva pohrlili u odbranu Beograda. Legijom u kojoj je pola dobrovoljaca bilo iz Vojvodine komandovao je pjesnik Vladislav Kaćanski. Kad je sa političkim rješenjem krize legija raspuštena, dio vojvođanskih dobrovoljaca ostao je u Beogradu i stupio u srpsku vojsku.

1875. – Poslije napada hajduka pod vođstvom Pere Tunguza na turski karavan u Binšini, izbio je Nevesinjski ustanak, najveći protiv Otomanskog carstva u BiH. Ustanak se brzo širio i poslije mjesec dana je buknuo i u Bosanskoj krajini, a Crna Gora je svim sredstvima pomagala ustanike. U nekoliko bojeva ustanici su odnijeli pobjede, najveću na Muratovici, gdje su Turci 10. i 11. novembra 1875. izgubili 1.325 ljudi. Ustanak je zainteresovao Evropu za stanje u zemljama pod turskom vlašću. Srbija i Crna Gora su u ljeto 1876. objavile rat Otomanskom carstvu u koji se 1877. uključila Rusija. Rat je završen za Srbe nepravednim Sanstefanskim mirom, donekle revidiranim 1878. na Berlinskom kongresu.

1894. – Rođen engleski kralj Edvard Osmi, koji je na prijestolje stupio 1936, ali ga se, iste godine, pod pritiskom vlade i parlamenta – zbog ženidbe Amerikankom Volis Simpson, dvostrukom raspuštenicom – odrekao u korist mlađeg brata DŽordža Šestog. Potom je do smrti 1972. živio u inostranstvu kao vojvoda od Vindzora.

1894. – Na Svjetskom sportskom kongresu, na inicijativu Pjera de Kubertena, donesena odluka o obnavljanju modernih Olimpijskih igara i konstituisan Međunarodni olimpijski komitet.

1943. – U Londonu je u Drugom svjetskom ratu, pod predsjedništvom premijera Vinstona Čerčila, na sastanku štabova britanske armije radi utvrđivanja planova za ratne operacije u Italiji i na Sredozemlju, odlučeno je da se Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije pozove da sadejstvuje, vezujući na svom bojištu što više fašističkih snaga.

1945. – Japanski komandant general Micuru Ušiđima poslije poraza od američkih trupa izvršio samoubistvo na ostrvu Okinava, poprištu najkrvavije bitke na Pacifiku u Drugom svjetskom ratu. Zvanično je saopšteno da je tokom borbi za Okinavu poginulo 234.183 vojnika i civila.

1947. – U SAD usvojen takozvani Taft-Hartlijev zakon, kojim je ograničeno pravo radnika da organizuju štrajkove i primoran sindikat da isključi prokomunističke rukovodioce. Šefu države je dato pravo da na 80 dana suspenduje svaku štrajkačku akciju koju ocijeni opasnom za nacionalnu bezbjednost, a ubrzo je antikomunistička histerija dostigla neslućene razmjere kampanjom republikanskog senatora DŽozefa Makartija.

1956. – Pukovnik Gamal Abdel Naser izabran za predsjednika Egipta.

1970. – Studenti u Tokiju se sukobili sa policijom tokom velikih demonstracija protiv produženja američko-japanskog pakta o bezbjednosti.

1980. – Upravljajući avionom poginuo Sanđaj Gandi, sin šefa indijske vlade Indire Gandi, za kojeg se vjerovalo da će je naslijediti u vrhu indijske političke scene.

1985. – Iznad Atlantskog okeana eksplodirala bomba koju su podmetnuli Siki teroristi u avion “Boing 747” kompanije “Er Indija” na liniji Toronto-Bombaj, usmrtivši svih 329 putnika i članova posade.

1993. – Nigerijski diktator general Ibrahim Babangida poništio predsjedničke izbore od 12. juna i onemogućio povratak demokratije.

1994. – Južna Afrika – poslije decenija međunarodne izolacije zbog politike aparthejda – vraćena u Generalnu skupštinu UN.

1995. – Umro američki mikrobiolog DŽonas Edvard Salk, koji je 1954. pronašao vakcinu protiv dječije paralize, epohalno otkriće koje je na minimum smanjilo opasnost od opake bolesti.

1995. – Čečenski islamski separatisti i ruski pregovarači sporazumjeli se o produženju prekida vatre, koji su prethodno Čečeni nekoliko puta kršili.

1996. – Umro grčki državnik i ekonomista Andreas Papandreu, prvi socijalistički premijer Grčke. Bio je šef vlade od 1981. do 1989. i od 1993. do januara 1996, kada se povukao zbog bolesti. Predavao je na američkim univerzitetima Harvard i Berkli, a u politički život Grčke ušao je 1961. kao član Unije centra, stranke svog oca Georgiosa. U očevoj vladi bio je ministar, ali je dao ostavku zbog nesuglasica sa desnim strujama u partiji, a 1965. je napustio zemlju. Po povratku, poslije vojnog puča 1967. je zatvaran kao protivnih diktature, a 1968. je dobio dozvolu da ode u SAD. Vratio se 1974. i osnovao Svegrčki socijalistički pokret /PASOK/, sa kojim je dobio izbore 1977, a premijer je postao četiri godine potom kad je PASOK ponovo pobijedio na izborima.

1998. – Umrla američka filmska glumica irskog porijekla Morin O` Saliven, poznata po ulogama Tarzanove partnerke DŽejn u seriji filmova sa DŽonijem Vajsmilerom. Filmovi:”Tarzan i njegova drugarica”, “Tarzan i njegov sin”, “Visoki čovjek”, “Dejvid Koperfild”, “Ana Karenjina”, “Braća Marks na trkama”, “Kardinal Rišelje”, “Ponos i predrasude”.

2003. – Međunarodni odbor za istinu o Radovanu Karadžiću predstavio zbirku ratnih naredbi bivšeg predsjednika Republike Srpske i haškog optuženika Radovana Karadžića koje je izdavao od 13. juna do kraja rata 1995. godine.

2016. – Velika Britanija sa 52 odsto naprema 48 odsto glasova podržala “Bregzit” ili za izlazak iz EU. Izlaznost na referendum bila je 71,8 odsto.

Dešavanja u Bijeljini
Izvor: desavanjaubijeljini.com

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

POVEZANE VIJESTI

Da li će biti smanjen borački dodatak: Oglasili se iz Ministarstva rada i boračko-invalidske zaštite

Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite kao obrađivač Zakona o pravima boraca, vojnih invalida i porodica poginulih boraca Odbrambeno–otadžbinskog...

“BN Klasik fest” počinje 7. marta

Povodom predstojećeg „BN Klasik festa“, u Gradskoj upravi je danas održana konferencija za novinare na kojoj je predstavljen...

Objavljen vodič za građane kroz budžet Srpske

Kako bi građanima približili proces donošenja budžeta, omogućili im da bolje razumiju procedure usvajanja i upoznaju strukturu i...

Stojković saopštio spisak za Rusiju, dva debitanta i povratak “zlatnih Orlića”

Selektor fudbalske reprezentacije Srbije Dragan Stojković, saopštio je širi spisak igrača za predstojeće prijateljske mečeve. Podsjetimo, Srbija će igrati...