110 godina od rođenja MEŠE SELIMOVIĆA – ''Čovjekova nada je jača od iskustva, ne može je pokolebati tuđi neuspjeh''

Datum:

Share post:

Mehmed Meša Selimović je bio jugoslovenski pisac, jedan od najznačajnijih u novijoj istoriji. Svoja djela napisao je u drugoj polovini 20. vijeka. Iako je imao muslimansko porijeklo, sebe je smatrao srpski piscem.

U vezi sa svojim nacionalnim opredjeljenjem – srpstvom, Meša je jednom prilikom rekao: Srbin je slavno biti ali i skupo. Mislio je na sve one muke i peripetije kroz koje je prošao, da bi ostao vjeran sebi i bio ono što jeste.

 
„Potičem iz muslimanske porodice, po nacionalnosti sam Srbin. Pripadam srpskoj literaturi, dok književno stvaralaštvo u Bosni i Hercegovini, kome takođe pripadam, smatram samo zavičajnim književnim centrom, a ne posebnom književnošću srpskohrvatskog književnog jezika. Jednako poštujem svoje poreklo i svoje opredjeljenje, jer sam vezan za sve što je odredilo moju ličnost i moj rad. Svaki pokušaj da se to razdvaja, u bilo kakve svrhe, smatrao bih zloupotrebom svog osnovnog prava zagarantovanog Ustavom“, dio testimentalnog pisma Meše Selimovića Srpskoj akademiji nauka i umjetnosti iz 1976. godine.

Rođen u istaknutoj bosanskoj porodici 26. aprila 1910. godine u Tuzli. U svom rodnom mjestu je završio osnovnu i srednju školu. Studijsku grupu za srpskohrvatski jezik i jugoslovensku književnost Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, upisao je 1930. godine. Diplomirao je 1934. godine, od 1935. godine do 1941. godine radio je kao profesor Građanske škole. Potom je 1936. godine postavljen za suplenta u Realnoj gimnaziji u Tuzli.
Biran je za predsjednika Saveza književnika Jugoslavije, bio je počasni doktor Sarajevskog univerziteta 1971. godine, redovni član ANUBiH i SANU. Dobitnik je brojnih nagrada, od kojih su najznačajnije NIN-ova nagrada 1967. godine, Goranova nagrada 1967. godine, Njegoševa nagrada iste godine, potom Dvadesetsedmojulska nagrada SR BiH, nagrada AVNOJ-a, itd.

 
Umro je 11. jula 1982. godine u Beogradu. Velika gimnazija u Tuzli je 1989. godine preimenovana u Gimnaziju "Meša Selimović" kako bi se odala počast bivšem učeniku i profesoru ove gimnazije, ali i velikom književniku.

Pisac ranga evropskog klasika
Meša Selimović je sigurno među najvećim jugoslovenskim književnicima. Status Selimovića kao velikog pisca ranga evropskoga klasika se temelji najviše na njegova dva romana, „Derviš i smrt“ i „Tvrđava“.

Selimović je stvorio vlastiti izraz koji se ne može svrstati ni u koju školsku kategoriju. Po pripovjednim tehnikama, naslijedio je i proširio roman lične ispovijedi, ili realistička djela struje svijesti. Najbolji primjeri za ovu tvrdnju su kratki romani Dostojevskog „Krotka“ i „Zapisi iz podzemlja“. Selimović je dobro razumio da za upečatljiv prikaz unutrašnjih borbi nisu odgovarajuće tehnike bilježenja fluktuacija svijesti, jer u tim djelima dolazi do rastakanja svijesti protagonista, koji kao pasivni posmatrači ne mogu biti sudionicima moralne i metafizičke drame.

Poslije prve knjige, zbirke pripovijedaka „Prva četa“ (iz 1950. godine), s temom iz NOB-a, objavljuje roman „Tišine“ (1961. godine). Slijede knjige, zbirka pripovijedaka „Tuđa zemlja“ (1962. godine) i kratki poetski roman „Magla i mjesečina“ (1965. godine).

 
„Derviš i smrt“ (1966. godine) kritika je odmah oduševljeno pozdravila kao izuzetno djelo. Ovaj roman je napisan kao reakcija na tadašnji Titov režim koji se vrlo često obračunavao sa političkim osuđenicima. I sam Mešin brat Šefkija bio je u rodnoj Tuzli uhapšen, osuđen na smrt i pokopan na nepoznatom mjestu, što je bio dodatni ako ne i glavni motiv za nastanak ovog romana. Radnja romana zbiva se u 18. vijeku u nekom mjestu u Bosni. Glavni junak je Ahmed Nurudin, derviš mevlevijskog reda. To je djelo snažne misaone koncentracije, pisano u ispovjednom tonu, monološki, s izvanrednim umjetničkim nadahnućem, povezuje drevnu mudrost s modernim misaonim nemirima. Ono počinje od religioznih istina kao oblika dogmatskog mišljenja da bi došlo do čovjekove vječne upitanosti pred svijetom, do spoznaje patnje i straha kao neizbježnih pratilaca ljudskog življenja. Knjigu je posvetio supruzi Darki, koja mu je cijeli život bila vjerni pratilac, prijatelj i podrška.

Pisci iz Bosne i Hercegovine predložili su da se Meša ovim romanom kandiduje za Nobelovu nagradu za književnost.
Roman „Tvrđava“ (iz 1970. godine) čitaoce vraća u još dublju prošlost, u 17. vijek. „Tvrđava“ je tu i stvarnost i simbol, a kao simbol ona je „svaki čovjek, svaka zajednica, svaka ideologija“ zatvorena u samu sebe. Izlazak iz tvrđave istovremeno je ulazak u život, u haotičnu stvarnost svijeta, početak individualnog razvitka, otvaranje mogućnosti susreta s drugima i upoznavanja istinskih ljudskih vrijednosti. Kao i prethodni roman, i „Tvrđava“ je ispunjena vjerom u ljubav, koja je shvaćena kao most što spaja ljude, bez obzira na različitost uvjerenja, civilizacija i ideologija.

Od 1988. godine u Jugoslaviji se dodjeljivala nagrada za roman godine Nagrada „Meša Selimović“, koja se od 2007. godine dodjeljuje za najbolji roman u Srbiji. U Bosni i Hercegovini se od 2002. godine dodjeljuje bosanskohercegovačka nagrada „Meša Selimović“ za najbolji roman.

Dešavanja u Bijeljini
Izvor: desavanjaubijeljini.com
 

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

POVEZANE VIJESTI

NA PANJIKU OBILJEŽENA 31 GODINA OD HEROJSKE ODBRANE MAJEVICE

Na Panjiku iznad Priboja danas je obilježena 31 godina od odbrane Majevice u Odbrambeno-otadžbinskom ratu i pogibije 16...

Pedagoški fakultet Bijeljina održao Svečanu akademiju i predstavljanje monografije „Istočnik obrazovanja – 30 godina rada Pedagoškog fakulteta“ (foto)

Večeras je u Bijeljini održana Svečana akademija i predstavljanje monografije Pedagoškog fakulteta "Istočnik obrazovanja - 30 godina rada...

BIJELJINA: Braća Rakić za četvrtu pobjedu Proletera iz Dvorova

Proleter iz Dvorova je u posljednjem meču 5. kola drugoligaškog "Istoka" na svom terenu savladao Budućnost iz Pilice...

Počinje obnova i restauracija Aja Sofije

Turska vlada odlučila je da započne dugo čekanu obnovu i restauraciju nekadašnje pravoslavne crkve Aja Sofija u Istanbulu,...