Na današnji dan – 13. mart

Datum:

Share post:

Danas je srijeda, 13. mart, 72. dan 2024. Do kraja godine su 294 dana.

1325. – Osnovan Tenočtitlan, prijestonica Asteškog carstva.

1572. – Umro hvarski pisac i plemić srpskog porijekla Petar Hektorović, autor spjeva „Ribanje i ribarsko prigovaranje“, jednog od najoriginalnijih djela renesansne književnosti. U spjev je unio više srpskih narodnih pjesama, uključujući epsku pjesmu dugog stiha „Kraljević Marko i brat mu Andrijaš“. Preveo je spjev „Remedija amoris“ rimskog pjesnika Ovidija.

1733. – Rođen engleski hemičar i filozof DŽozef Pristli, koji je otkrio kiseonik, amonijak, hlorovodonik, azot-oksid, ugljen-dioksid i sumpornu kiselinu. Bio je vatreni pristalica Francuske revolucije i ogorčeni protivnik ateizma prosvjetitelja – vjerovao je u besmrtnost duše. Djela: „Hartlijeva teorija o ljudskom duhu na principima asocijacije ideja“, „Slobodni razgovori o materijalističkim učenjima“, „Sokrat i Isus“, „Istorija i sadašnje stanje elektriciteta“.

1741. – Rođen austrijski car Josif Drugi, apsolutista, sin carice Marije Terezije i njen savladar od 1765. do 1780. U interesu buržoazije, na koju se oslanjao u borbi protiv feudalaca i Rimokatoličke crkve, proveo je reforme, oslobodivši seljake vezanosti za zemlju i lične zavisnosti od feudalaca, ali ih je ipak ostavio pod vlašću vlastelinskog suda. Počeo je da oporezuje i plemstvo i sveštenstvo, a 1781. je izdao „Patent o toleranciji“ kojim je nekatolicima dozvolio slobodu vjeroispovijesti i pristup u državnu i javnu službu, ali je istovremeno jačao apsolutizam i provodio germanizaciju. Reforme su posebno pozdravili Srbi u Vojvodini, jer je trebalo da ih u vjerskom i građanskom pogledu izjednače sa rimokatolicima. Zaplašen Francuskom revolucijom, poništio je mnoge reforme, a njegov brat i nasljednik Leopold Drugi je poslije smrti Josifa Drugog 1790. sve vratio u pređašnje stanje.

1781. – Engleski astronom njemačkog porijekla Vilijam Heršel otkrio Uran, sedmu planetu Sunčevog sistema.

1848. – Dan poslije masovnih demonstracija u Beču pao policijsko-apsolutistički režim kancelara Klemensa Meterniha. Kancelar je pobjegao u Veliku Britaniju, a hiljadama gnjevnih Bečlija koje su opkolile dvor car Ferdinand Prvi je obećao ustav.

1860. – Rođen austrijski kompozitor i muzički pisac Hugo Filip Jakob Volf, poznat po knjigama pjesama, posebno po „Knjizi španskih pjesama“ i „Knjizi Geteovih pjesama“. Komponovao je solo pjesme na stihove Hajnriha Hajnea, Johana Volfganga Getea, Jozefa fon Ajhendorfa, španskih i italijanskih pjesnika.

1871. – Rođen srpski general i vojni pisac Živko Pavlović, član Srpske kraljevske akademije, učesnik oba balkanska i Prvog svjetskog rata. U Prvom balkanskom ratu bio je načelnik štaba Primorskog kora, koji je opsjedao Skadar, a u Drugom načelnik Operativnog odjeljenja srpske Vrhovne komande. U Prvom svjetskom ratu bio je jedan od najbližih saradnika vojvode Radomira Putnika, a kao pomoćnik načelnika Štaba Vrhovne komande rukovodio je povlačenjem srpske vojske kroz Crnu Goru i Albaniju. Na Solunskom frontu je 1916. i 1917. komandovao Šumadijskom divizijom. Penzionisan je 1923. zbog neslaganja s kraljem Aleksandrom Prvim Karađorđevićem. Djela: vojne studije „Bitka na Jadru avgusta 1913. godine“, „Opsada Skadra 1912-1913.“, „Bitka na Kolubari“ (dva toma), „Beogradska operacija“.

1881. – Članovi tajnog terorističkog udruženja „Narodna volja“ ubili ruskog cara Aleksandra Drugog Nikolajeviča Romanova. Tokom vladavine 1861. je oslobodio seljake feudalnih obaveza, proveo je buržoaske reforme, reorganizovao sudstvo, upravu i vojsku i proširio državu osvajanjem Kirgizije, Turkmenije, Uzbekistana i dijelova Kavkaza. Progonio je nosioce naprednih ideja. Naslijedio ga je sin Aleksandar Treći, koji je vladao sličnim metodama.

1895. – U NJujorku izgorjela laboratorija srpskog pronalazača Nikole Tesle i tako je nestala ogromna naučna baština koju je on godinama stvarao.

1903. – Rođen srpski geolog Kosta Petković, profesor Univerziteta u Beogradu, član Srpske akademije nauka i umjetnosti, upravnik Geološkog zavoda i Geološkog instituta, urednik „Geoloških anala Balkanskog poluostrva“, „Zbornika“ i „Glasnika Geološkog instituta SANU“. Objavio je više od 200 naučnih radova i izradio prvu geološku kartu Jugoslavije po internacionalnoj normi. Djela: „Geološki sastav i tektonski sklop Suve planine“, „Geološki sastav i tektonski sklop Majdanpeka“, „Geologija okoline Dubrovnika“, „Geološka građa Jugoslavije i njen uticaj na obrazovanje rudnih ležišta, reljefa i razvoj privrede“, „Mezozoik Jugoslavije I-IV“, „Trusna katastrofa u Skoplju 26. jula 1963, I-III“, „Studija seizmo-tektonske karakteristike teritorije Crne Gore“.

1928. – Pukla brana „St. Frensis“, udaljena oko 60 kilometara sjeverno od Los Anđelesa, najmanje 450 ljudi se utopilo.

1938. – U Francuskoj socijalista Leon Blum formirao vladu Narodnog fronta.

1972. – Velika Britanija i Kina se saglasile da razmijene ambasadore, 22 godine pošto je London prvi priznao vladu u Pekingu, a Britanci su ukinuli konzulat na Tajvanu.

1975. – Umro srpski pisac Ivo Andrić, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1961. godine, član Srpske akademije nauka i umjetnosti. Studirao je književnost i istoriju u Zagrebu, Beču, Krakovu i Gracu, doktorirao istoriju u Gracu 1924. djelom „Razvoj duhovnog života u Bosni pod uticajem turske vladavine“. U Prvom svjetskom ratu je hapšen i interniran, između dva svjetska rata bio je ambasador Jugoslavije u Berlinu, a poslije Drugog svjetskog rata je živio u Beogradu. U mladosti je pisao pjesme („Ex ponto“, „Nemiri“, „Lirika“). Pripovjedač snažne imaginacije i izuzetan poznavalac istorije Bosne, odlikovao se vanrednom čistotom jezika i brušenim stilom, prefinjenim psihološkim analizama, dubokim poniranjem u suštinske probleme egzistencije i umijećem da sugestivnom magijom riječi dočara ljudsku i društvenu panoramu minulih vijekova. Koristeći narodna predanja, legende, istorijsku faktografiju, bogatstvo mašte i osjećanja svijeta, podigao je monumentalnu književnu građevinu, posebno romanima „Na Drini ćuprija“, „Travnička hronika“, „Gospođica“, „Prokleta avlija“, „Omer-paša Latas“ (nedovršen). Ostala djela: zbirke pripovijedaka „Nemirna godina“, „Žeđ“, „Jelena, žena koje nema“, „Znakovi“, „Deca“, „Kuća na osami“, putopisi i skice „Staze, lica, predeli“, meditativna proza „Znakovi pored puta“, „Eseji, kritike, članci I i II“, „Sveske“.

1986. – Kosmonauti Vladimir Solovjov i Leonid Kizim postali prvi članovi posade sovjetske kosmičke stanice „Mir“.

1990. – Sovjetski parlament izglasao okončanje 72-godišnjeg monopola na vlast Komunističke partije.

1992. – U zemljotresu na istoku Turske poginulo najmanje 570 ljudi.

1993. – Umro srpski slikar i istoričar umjetnosti Pavle Vasić, profesor Filozofskog fakulteta i Univerziteta umjetnosti u Beogradu. Slikarstvo je učio u Umjetničkoj školi u Beogradu, privatnoj školi Jovana Bijelića i u Parizu. Djela: „Uvod u likovne umetnosti“, „Doba baroka“, „Anastas Jovanović“, „Dimitrije Avramović“, „Uroš Knežević“, „Nošnja naroda Jugoslavije kroz istoriju“, „Uniforme srpske vojske 1808-1918.“, „Primenjena umetnost kod Srba“, „Umetnički život, 1 i 2“.

1996. – U gradiću Danblejn, oko 40 kilometara sjeverno od Glazgova, ubica u fiskulturnoj sali osnovne škole usmrtio 16 učenika prvog razreda, uzrasta između pet i šest godina i njihovu učiteljicu, ranio još 13 đaka i potom izvršio samoubistvo.

1996. – Umro Kšištof Kišlovski, poljski filmski i TV režiser. Kišlovski je bio jedan od najuticajnih savremenih poljskih filmskih režisera i scenarista, a njegova najpoznatija djela svakako su ciklus kratkih televizijskih filmova Dekalog i filmska trilogija Tri boje.

1997. – Jordanski vojnik ubio sedam izraelskih učenica koje su tokom ekskurzije razgledale oblast nazvanu „Ostrvo mira“ na izraelsko-jordanskoj granici.

1999. – Od eksplozija koje su šiptarski teroristi izazvali u centru Podujeva i na pijaci u Kosovskoj Mitrovici poginulo šestoro i ranjeno više od 50 ljudi, a u napadima terorističke OVK kod Vučitrna ubijena su dva pripadnika Vojske Jugoslavije.

2002. – Umro Spiros Kiprijanu, kiparski političar i državnik, predsjednik Kipra.

2018. – Japanski naučnici izumili su metod čitanja misli pomoću slika, pa bi u budućnosti ljudi mogli da crtaju koristeći telepatiju. Tim naučnika sa Univerziteta Kjoto, u saradnji sa više naučnih ustanova, objavio je rezultate istraživanja na naučnoj platformi „biorxiv“. Riječ je o dometima istraživanja o korištenju vještačke inteligencije za dekodiranje misli.

Dešavanja u Bijeljini
Izvor: desavanjaubijeljini.com

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

POVEZANE VIJESTI

Vijore se zastave, hiljade učesnika stiglo na Trg Krajine: Sve spremno za miting „Srpska te zove“ (foto,video)

Na Trgu Krajine se uoči mitinga "Srpska te zove" okupilo, prema procjeni novinara, više od 10.000 građana, koji...

Selak (SPS) i osnivač Pokreta socijalista Aleksandar Vulin u Banjaluci uoči narodnog skupa “Srpska te zove”

Predsjednik SPS Goran Selak i osnivač Pokreta socijalista Aleksandar Vulin sastali su se u Banjaluci uoči narodnog skupa...

ČEDOMIR JOVANOVIĆ: ’’Je li se desio genocid u Srebrenici? Jeste. I tačka!’’ (foto,video)

Srpskom narodu ponovo pokušava da se nametne epitet genocidnog rezolucijom o Srebrenici koja će biti predstavljena u Ujedinjenim...

STEVANDIĆ: Brnabićeva stiže u Narodnu skupštinu RS i obraća se na skupu „Srpska te zove“

Ana Brnabić, predsjednica Skupštine Srbije, trebala bi da uskoro dođe u Narodnu skupštinu RS, potvrdio je Nenad Stevandić,...