Pobjeda u Cerskoj bici bila je prva saveznička pobjeda u Prvom svjetskom ratu, što je imalo ogroman značaj
Cerska bitka, prva velika pobeda Srba, i saveznika uopšte, u Prvom svetskom ratu započela je 15. avgusta 1914. Pobedom na Ceru, nad invazionim trupama Austrougarske, ugled Srbije odnosno njene vojske porastao je širom Evrope, ne samo među saveznicima nego i neprijateljima, Austromađarima i Nemcima. Proslavljeni zapovednik Srba na Ceru general Stepa Stepanović, za trijumfalno rukovođenje vojnim operacijama nagrađen je činom vojvode.
Pod komandom generala Oskara Poćoreka, trupe austrougarske Balkanske armije provalile su preko Drine 12. avgusta čime su započele masivne vojne operacije na tlu Kraljevine Srbije. Invaziji je prethodila Austrougarska objava rata Srbiji 28. jula 1914. godine, mesec dana posle atentata u Sarajevu. Paralelno su započela artiljerijska dejstva preko Save i Dunava, prvobitno sa austrougarskog ratnog broda Bodrog, po Beogradu, Smederevu, Gradištu, Šapcu i drugde, čime je započeo Prvi svetski rat. Ima svedočenja da ih je bilo i pre formalne objave rata.
Zvanični Beč objavu rata srpskoj kraljevskoj vladi dostavio je otvorenim telegramom 28. jula. U njemu je stajalo da Dvojna monarhija drži da je u ratnom stanju sa Srbijom pošto nije zadovoljna odgovorom na ultimatum koji je baron Gizl, poslanik Austrougarske u Beogradu, predao u večernjim satima 23. jula tadašnjem ministru finansija i zastupniku predsednika Kraljevske vlade Nikole Pašića, Lazaru Pačuu. Vrhovna komanda Srbije izmeštena je potom u Kragujevac, dok su vlada i centralna državna tela Kraljevine Srbije ubrzo, na osnovu naredbe od 25. jula, prebačeni u Niš.
Prema istrazi vođenoj u Sarajevu pošto se dogodio atentat, na Vidovdan 1914, bilo je jasno da iza atentata koji je izvršio Gavrilo Princip, s grupom saboraca mladobosanaca, nisu stajale vlasti Kraljevine Srbije, izuzev nekoliko lica zaposlenih u državnoj službi, ali daleko od viših pozicija. Ultimatum je bio uobličen s namerom da ga zvanični Beograd odbije, čime bi se našao izgovor za rat. Srpska kraljevska vlada u zemlji iscrpljenoj Balkanskim ratovima 1912/1913. ponela se popustljivo izašavši u susret svim zahtevima zvaničnog Beča, izuzev učešća organa Austrougarske u sudskom postupku.
Prilika koju nisu želeli da propuste
U Beču i Berlinu postojalo je uverenje da će se odlučnom vojnom akcijom Srbija brzo poraziti i da je to prilika koju ne treba propustiti. Ne obazirući se na pomirljiv pristup zvaničnog Beograda, austrougarske Peta i Šesta armija 12. avgusta provalile su iz Bosne u Srbiju pod komandom Oskara Poćoreka. Istovremeno, sa prostora Srema i Banata, gde se nalazila austrougarska Druga armija, vršena su diverzantska dejstva, prevashodno s ciljem zavaravanja, kao i masivna artiljerijska dejstva, najviše po Beogradu.
Pošto je u srpskom Generalštabu shvaćeno da se težišni udar događa sa zapada, od Drine i Save, nasuprot ratnoj logici, usledila je koncentracija srpskih trupa na tom potezu. Poćorekovoj kaznenoj ekspediciji, koja je brojala približno 200.000 vojnika, suprostavile su se trupe kojima je komandovao general Stepa Stepanović, jačine do 185.000 ratnika. Pošto su austrougarske trupe kod Lešnice prešle Drinu, zauzele su Loznicu, dok su formacije koje su prešle Savu osvojile tada takođe pogranični Šabac. Sledilo je njihovo usmeravanje prema Beogradu. Tako je obrazovana linija fronta dužine oko 160 kilometara.
Strateški značaj Cera
Načelnik Generalštaba Vojvoda Radomir Putnik naređuje kontranapad. General Stepanović, naslutivši strateški značaj Cera u konkretnoj situaciji, obrazuje udarnu grupu sastavljenu od Moravske divizije prvog poziva i Kombinovane divizije, i upućuje je put austromađarskih napadača. Namera je bila zaposedanje ključnih pozicija na planini Cer, kota Trojan i Kosanin grad. Tokom bitke general Stepanović razvoj događaja posmatrao je iz sela Draginje.
Kombinovana divizija zaputila se usiljenim maršem oko 3.00 sata ujutro 15. avgusta, potezom Banjani, Svileuva, Draginje, Kaona, Krivaja, put Cera, dužine oko 40 kilometara. Na trupe Austrougarske naišli su prethodno noću oko 23.00, na padinama Cera. Presudna bitka dogodila se kod sela Tekeriš, na padinama planine Cer. Borbe su vođene i prsa u prsa i artiljerijskim duelima. Posle žestokih okršaja, u čemu je bilo prevaga obe strane, ishod bitke bila je odlučna pobeda Srba nad invazionim trupama Austrougarske.
Do 20. avgusta bio je u toku beg napadača put Drine. Iz Šapca okupatori su se konačno povukli noću 23, na 24. avgust, posle žestokih borbi oko grada prethodnih dana. U popodnevnim satima 24. avgusta srpska vojska nalazila se na Savi, tadašnjoj graničnoj liniji. Poraz Poćorekovih invazionih trupa bio je potpun, Srbi su postigli trijumfalnu pobedu.
Procene o broju žrtava razlikuju se. Pretpostavlja se da su Srbi imali preko 3.000 poginulih sa približno 15.000 ranjenih, dok je suprotna strana imala oko 8.000 mrtvih i oko 30.000 ranjenih. Zarobljeno je 4.500 austrougarskih vojnika.
Prva saveznička pobeda
Pobeda u Cerskoj bici bila je prva saveznička pobeda u Prvom svetskom ratu, što je imalo ogroman značaj. Ugled Srba ovom pobedom izuzetno je porastao. Namera Poćoreka da pobedom čestita rođendan vladaru, starom Francu Jozefu, 18. avgust, pretvorila se katastrofu.
Tokom boravka na tlu Kraljevine Srbije, austrougarske trupe počinile su brojne zločine, na prostoru Mačve, Pocerja i drugde. Zabeleženi su trudom kriminologa Arčibalda Rajsa, profesora Univerziteta u Lozani kog je srpska vlada pozvala kako bi posvedočio šta se događalo. Zarazne bolesti koje su potom počele da se šire tim delom zemlje bile su jedna od vidova rata Austrougarske protiv Srbije.
Dešavanja u Bijeljini
Izvor: desavanjaubijeljini.com