Danas je srijeda, 29. novembar, 333. dan 2023. Do kraja godine ima 32 dana.
1314. – Umro francuski kralj Filip Četvrti – Lijepi, koji je 1306. protjerao iz Francuske sve Jevreje i konfiskovao im imovinu. U sukobu za prevlast nadjačao je papu Bonifacija Osmog i prenio je papsku stolicu u Avinjon. Radi učvršćenja pozicije u borbi protiv vatikanske kurije, 1302. je – prvi put u istoriji Francuske – sazvao Skupštinu tri staleža, čime je građanski stalež počeo da učestvuje u političkom životu zemlje.
1516. – Umro italijanski slikar Đovani Belini, jedan od tvoraca venecijanske škole. Bio je učitelj Đorđona i Ticijana.
1543. – Umro njemački slikar Hans Holbajn – Mlađi, koga su objektivnost zapažanja, psihološka pronicljivost i virtuoznost crteža uvrstile među najveće svjetske portretiste. Posebno mjesto zauzimaju portreti iz engleskog aristokratskog društva, rađeni kredom u kraljevskom dvorcu u Vindzoru, gdje je bio dvorski slikar kralja Henrija Osmog.
1780. – Umrla austrijska carica, češka i mađarska kraljica Marija Terezija, koja je tokom vladavine od 1740. do smrti provodila reforme u duhu prosvijećenog apsolutizma, ali i germanizaciju i nasilno pokatoličavanje. Srbima u Pomoriškoj krajini je ukinula privilegije, čime je podstakla njihove seobe u Rusiju od 1751. do 1753. Da bi osigurala osporavani prijesto, vodila je rat za austrijsko nasljeđe od 1740. do 1748. u kojem joj je 1745. pruski kralj Fridrih Drugi Veliki preoteo Šleziju.
1854. – Umro srpski pisac, državnik, diplomata i vojskovođa prota Mateja Nenadović, predsjednik Praviteljstvujuščeg sovjeta – prve srpske vlade. Sa stricem Jakovom pokrenuo je Prvi srpski ustanak u valjevskoj i šabačkoj nahiji i komandovao je dijelom ustaničkih snaga 1806. u boju na Mišaru, u kojem su Turci potučeni do nogu. Kao prvi diplomata obnovljene Srbije u Petrogradu je pokušao da uspostavi diplomatske odnose s Rusijom i zainteresuje rusku vladu za podršku i pomoć i igrao je važnu ulogu u pregovorima s Turcima. Poslije Drugog srpskog ustanka postao je valjevski knez, ali je penzionisan zbog nesuglasica s knezom Milošem Obrenovićem, a zbog sukoba s knezom Mihailom Obrenovićem 1840. je prognan. Vratio se 1842. kad su Obrenovići pali s vlasti i postao državni savjetnik. NJegovi „Memoari“, jedno od najboljih memoarskih djela srpske književnosti, puni su dragocjenih podataka o događajima i ljudima u vrijeme Prvog srpskog ustanka.
1864. – U Send Kriku u američkoj državi Kolorado jedinica pukovnika DŽona Čivingtona – u skladu s prećutnom politikom genocida vlade SAD nad Indijancima – masakrirala najmanje 400 Čejena i Arapahosa, koji su se predali i bila im je obećana zaštita na mjestu gdje su se ulogorili.
1890. – Otvoreno zasjedanje prvog japanskog parlamenta.
1895. – Rođen američki filmski režiser i koreograf Vilijam Berkli Inos, poznat kao Bazbi Berkli, koji je utemeljio principe mjuzikla kao filmskog žanra. Koristio je vožnju kamere na nov način i služio se montažom kao bazičnim elementom ritmičke strukture. Filmovi: „Kopači zlata 1933“, „Holivudski hotel“, „Vrt na mjesečini“, „Kometa nad Brodvejom“, „Bebe u vojsci“, „Osnujmo orkestar“, „Bebe na Brodveju“, „42. ulica“, „Rimski skandali“.
1902. – Rođen italijanski pisac Karlo Levi, autor romana „Hristos se zaustavio u Eboliju“, u kojem je opisao težak život italijanskih seljaka pod fašistima. U vrijeme fašističke vladavine bio je interniran u južnu Italiju.
1918. – Kralj Crne Gore Nikola Prvi Petrović svrgnut s prijestola i njegova kraljevina se ujedinila sa Srbijom.
1922. – Rođen srpski pisac Dušan Radović, jedinstvena medijska ličnost srpske kulture i vrstan dječji pisac. Radio je u listovima „Zmaj“, „Pionir“, „Kekec“ i „Poletarac“ i bio urednik dječjih redakcija Radija i Televizije Beograd. U široj javnosti je posebno upamćen po radio-emisiji Studija B „Beograde, dobro jutro“, kojom je od 1976. do smrti 1984. budio Beograđane obiljem satiričnih doskočica, duhovitih komentara i ljupkog humora, obilježenih autentičnom mudrošću, pri čemu je prekinuo s lažnom didaktikom i djecu je uvijek tretirao kao ozbiljnu i zrelu publiku. Kratkim duhovitim replikama je s puno pažnje, takta i ljubavi otkrivao vrline i slabosti sugrađana. Djela: zbirke pjesama „Poštovana deco“, „Smešne reči“, „Vukova azbuka“, „Pričam ti priču“, „Ponedeljak“, „Utorak“, „Sreda, „Četvrtak“, dramska djela „Kapetan DŽon Piplfoks“, „Tužibaba“, „Če“ /s Matijom Bećkovićem/, aforizmi „Beograde, dobro jutro“, TV serija „Na slovo, na slovo“.
1924. – Umro italijanski kompozitor Đakomo Pučini, čije se opere odlikuju jakim emocijama, patetičnošću i sentimentalnošću. Djela: opere „Boemi“, „Toska“, „Madam Baterflaj“, „Turandot“, „Manon Lesko“, „Djevojka sa Zapada“, „Đani Skiki“.
1932. – Rođen francuski državnik Žak Rene Širak, premijer od 1974. do 1976. i ponovo od 1986, predsjednik Francuske od 1995.
1941. – Na brdu Kadinjača kod Užica u Drugom svjetskom ratu izginuo Radnički bataljon štiteći glavninu partizanskih snaga. NJemačke jedinice su, uz podršku avijacije, prešle Kadinjaču tek poslije pogibije 180 partizana s komandantom Dušanom Jerkovićem. Bio je to kraj Užičke Republike, osnovane krajem septembra 1941, prve slobodne teritorije u okupiranoj Evropi.
1943. – U Jajcu u Drugom svjetskom ratu Drugo zasjedanje Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije konstituisalo AVNOJ kao vrhovno zakonodavno i izvršno predstavničko tijelo naroda Jugoslavije i ustanovilo Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije. Odlučeno je i da se Jugoslavija izgradi na demokratskom, federativnom principu kao zajednica ravnopravnih naroda, a kraljevskoj vladi u izbjeglištvu je zabranjen povratak u zemlju.
1945. – U Jugoslaviji ukinuta monarhija i sva prava kralja Petra Drugog Karađorđevića. Ustavotvorna skupština je usvojila deklaraciju o proglašenju republike, prema kojoj je Jugoslavija „savezna država republikanskog oblika, zajednica ravnopravnih naroda koji su slobodno izrazili svoju volju da ostanu u Jugoslaviji“.
1947. – Generalna skupština UN izglasala podjelu Palestine na jevrejski i palestinski dio, s Jerusalimom pod kontrolom svjetske organizacije, što je 1948. omogućilo stvaranje države Izrael.
1973. – U požaru u robnoj kući u japanskom gradu Kumamoto poginulo više od sto ljudi.
1981. – Umrla američka filmska glumica Natali Vud, koja je postala filmska zvijezda kao dijete /“Čudo na 34. ulici“/. Ostali filmovi: „Buntovnik bez razloga“, „Sjaj u travi“, „Tragači“, „Priča sa zapadne strane“.
1987. – Južnokorejski avion sa 115 putnika i članova posade srušio se iznad Burme. U Bahreinu je potom uhapšena jedna žena koja je priznala da je sjevernokorejski agent i da je postavila eksploziv u avion prema nalogu njene vlade da bi bile onemogućene Olimpijske igre u Seulu 1988.
1990. – Savjet bezbjednosti UN usvojio rezoluciju o upotrebi svih mjera radi izbacivanja Iraka iz Kuvajta ukoliko se iračke trupe ne povuku do 15. januara 1991.
1993. – Na inicijativu Evropske unije /EU/ u Ženevi ponovo otpočeli mirovni pregovori o prethodnoj Jugoslaviji. Četvorodnevnoj konferenciji su, uz 12 šefova diplomatije zemalja EU, prisustvovali predsjednici – Srbije, Crne Gore i Hrvatske i predstavnici zaraćenih strana u bivšoj BiH.
2001. – Predstavnici BiH, SRJ, Slovenije i Hrvatske potpisali u Sarajevu pismo namjere o davanju međunarodnog statusa rijeci Savi.
2001. – Umro britanski rok pjevač i kompozitor DŽordž Harison, bivši član „Bitlsa“, rok grupe koja je obilježila šezdesete godine 20. vijeka.
2003. – Narodna skupština Republike Srpske proglasila osam amandmana na Ustav Srpske, koji se tiču odbrane i vojske, a kojima se, između ostalog, nadležnost komandovanja Vojskom sa predsjednika Republike Srpske prenosi na Predsjedništvo BiH.
2008. Umro danski arhitekta Jorn Utzon, poznat kao tvorac Sidnejske opere, koja je 2007. uvrštena u svjetsku baštinu Uneska.
2009. – Više od 59 odsto Švajcaraca na referendumu glasalo za zabranu izgradnje minareta na tlu Švajcarske.
2017. – Haški tribunal pravosnažno potvrdio višegodišnje zatvorske kazne šestorici funkcionera nekadašnje Herceg-Bosne. Jadranko Prlić je osuđen na 25 godina, Bruno Stojić i Milivoj Petković na 20, kao i Slobodan Praljak, koji je nakon izricanja presude popio otrov, te je potom preminuo u bolnici u Hagu, Valentin Ćorić je dobio 16, a Berislav Pušić 10 godina zatvora.
2020. – Legendarni basista rok grupe „Riblja čorba“ Miroslav Miša Aleksić preminuo je u 67. godini u Beogradu od posljedica virusa korona.
Dešavanja u Bijeljini
Izvor: desavanjaubijeljini.com