CRVENI STOJADIN HIT U CIRIHU: ''Jugo taks'' besplatno vozi naše gastarbajtere (video)


Tokom interkulturalnog festivala “O nama!” (About Us!) komičar i muzičar Danko Rabrenović svojom crvenom “zastavom 101” besplatno vozi putnike kroz Cirih – do ljudi i mjesta koji su na neki način povezani s bivšom Jugoslavijom.


Vožnja “Jugo taksijem” traje oko pola sata, a ko ne nađe mjesto, može da dođe pravo na željeno odredište.

Crveni “stojadin” privlači pažnju. Prolaznici se smeškaju, motociklisti u prolazu podižu palac.

– Za one koji ga znaju, automobil djeluje kao vremeplov – kaže scenografkinja Izabel Kajzer, koja je osmislila projekat u saradnji s dramaturgom Peterom Šicom.

To je simbol vremena kada je Jugoslavija ekonomski počela da propada. Rat je mnoge natjerao da se identifikuju kao Srbi, Bosanci ili Hrvati, ali “jugo” ih sve povezuje.

– Kao logorska vatra oko koje se svi okupljaju i pričaju priče – kaže Kajzer.

Iako su je u djetinjstvu pogrdno zvali “Jugo”, nije gajila nikakav odnos prema zemlji, s kojom se ta riječ dovodi u vezu, otkriva ona. Otac joj je Švajcarac, majka iz Sarajeva. Roditelji su se upoznali u Libiji, a ona se rodila u Švajcarskoj. Činjenica da isti naziv u slučaju automobila ima pozitivnu konotaciju, za nju je bila povod za pokretanje projekta.

Njen partner Peter Šic zna za automobil iz priče. Otkriva da ga njegov miris podskeća na “trabant”, koji je njegova porodica imala. Za njih u tadašnjoj Njemačkoj Demokratskoj Republici Jugoslavija je tada bila “zemlja snova”.

– I tamo je vladao socijalizam, ali su mogli da putuju na Zapad i piju koka-kolu – priča Šic.

Emir (36) je jedan od putnika na probnoj vožnji u Vidikonu. Na šta pomisli kada vidi “zastavu”?

– Na ljetnji raspust – kaže on i priča kako su roditelji vozili djecu kod babe i djede, ili kako su ušestoro putovali na more.

– Zbijeni jedni uz druge, s lubenicom u krilu – kaže uz osmijeh.

Jedan od ciljeva projekta “Jugo taksi” jeste da raspad Jugoslavije prestane da bude jedina asocijacija pri pomisli na Balkan. Emir i njegov 15 godina mlađi poslovni partner Davud organizovali su servis za dostavu hrane “Volimburek”. Od sredina juna razvlače kore za burek, onako kako su to radile njihove majke i babe, a zatim ih filuju sirom, mesom, krompirom ili spanaćem. Mjesto proizvodnje je Pekara “Buhman” u Bincu, koju Emir i Davud koriste na smjenu s blogerima ishrane, kafedžijama i konditorima.
 

Atelje i radionica Mikija Elete nalaze se u Frizenbergu. To je sljedeće odredište “Jugo taksija”. On je prvi put došao u Švajcarsku 1973. da bi zaradio za flamenko gitaru. Rekli su mu da prvo nauči njemački, što je tada 23-godišnji mladić ozbiljno shvatio da bi se vratio pola godine kasnije. Tadašnji student sociologije našao je posao bolničara na Univerzitetu u Cirihu. “Milionska plata” (preračunata u dinare) trajala je samo do kraja mjeseca, što je za njega bilo gorko otrežnjenje, ali je ipak ostao. Zaljubio se u medicinsku sestru, tadašnju šeficu, i zasnovao porodicu s njom.

Poslije toga je radio kao fudbalski trener, radnik na benzinskoj pumpi, restaurator namještaja i bio “domaćica”. Pritom je maštao da bude bravar ili muzičar, priča danas 69-godišnji Eleta. Zadivljen tehnikom i inspirisan švajcarskim skulptorom Žanom Tenglijem, počeo je da se bavi kinetičkom umjetnošću.

Kada su ga kritikovali da je neprecizan, to je shvatio kao izazov i obećao je da će za godinu dana konstruisati sat, bez ikakvog predznanja. Danas njegove filigranske, maštovite kreacije krase kraljevske kuće na Bliskom istoku, ili se izlažu u muzejima.

“Industrijski pojas”
Put “Jugo taksija” preko Evropskog mosta vodi do Vulkanplaca u Altštetenu. Odatle pa sve do Vintertura i Badena pružao se “industrijski pojas”, kako ga naziva Tomislava A. Kosić. Istoričarka piše disertaciju o istoriji gastarbajtera iz socijalističke Jugoslavije, koji su od 1960. do 1980. došli u Švajcarsku. Regrutovale su ih fabrike mašina, šedicije, građevinske firme i poljoprivredne zadruge. U tu svrhu je razgovarala i sa svedocima tog vremena.

Tomislava Kosić zainteresovane klijente “Jugo taksija” provodi njihovim stazama.

Od šestog do 21. septembra 2019. u Cirihu je prvi put održana interkulturalni festifal “About Us!”, koji je naručio grad. Cilj je da se predstave stanovnici iz različitih kultura. Sastojao se iz sedam umjetničkih projekata, među kojima je bio i “Jugo taksi”.

Dešavanja u Bijeljini
Izvor: blic.rs

 






Komentara